Dr Dariusz Teper
Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach
Zakład Pszczelnictwa w Puławach

Witam na mojej stronie

image

Jestem absolwentem Wydziału Ogrodniczego Akademii Rolniczej w Lublinie, gdzie w 1996 r. złożyłem pracę magisterską w Katedrze Botaniki i uzyskałem tytuł magistra inżyniera ogrodnictwa. W tym samym roku rozpocząłem pracę w Katedrze Botaniki mojej macierzystej uczelni. W 1998 r. podjąłem pracę w Zakładzie Zapylania Roślin Oddziału Pszczelnictwa Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Puławach (obecnie Zakałd Pszczelnictwa Instytutu Ogrodnictwa).
W zakres moich zainteresowań zawodowych wchodzi wykorzystanie dzikich owadów pszczołowatych do zapylania roślin uprawnych oraz analiza palinologiczna produktów pszczelich i pyłku gromadzonego w gniazdach owadów.
W maju 2006 r. uzyskałem certyfikat akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji na metodę jakościowej analizy pyłkowej miodów we współpracy z Laboratorium Badania Jakości Produktów Pszczelich działającym przy Zakładzie Pszczelnictwa IO w Puławach.
W listopadzie 2006 r. obroniłem pracę doktorską i uzyskałem tytuł doktora nauk rolniczych z zakresu ogrodnictwa.




« Koniec | Następna »

Analizy miodów

Co to jest palinologia?

Palinologia jest działem botaniki zajmującym się badaniami spor, w tym ziaren pyłku, które dzięki różnicom w swojej budowie umożliwiają określanie rodzin, rodzajów, a nawet gatunków roślin z których pochodzą. Palinologia znajduje zastosowanie w paleobotanice, gdzie analiza pyłkowa pozwala poznać gatunki roślin rosnących na danym terenie nawet przed wieloma milionami lat badając osady z poszczególnych warstw utworów geologicznych, dzięki czemu możemy śledzić zmiany klimatyczne przebiegające na danym terenie na przestrzeni dziejów. Aeropalinologia zajmuje się badaniem tzw. aeroplanktonu, w którego skład wchodzi nie tylko pyłek roślin wiatropylnych ale i zarodniki grzybów. Są to czynniki powodujące alergie inhalacyjne. Melisopalinologia natomiast zajmuje się oceną pszczelich pożytków nektarowych i pyłkowych, identyfikacją roślin pokarmowych dzikich owadów pszczołowatych. Natomiast głównym zadaniem analizy pyłkowej miodów jest ich klasyfikowanie do odmian i wykrywanie zafałszowań. Chodzi tu głównie o sprzedaż miodów importowanych, często z odległych stref klimatycznych, jako miodów polskich lub ich mieszanie z krajowymi miodami. Analiza pyłkowa ma również praktyczne zastosowanie przy poszukiwaniu złóż ropy naftowej i gazu ziemnego, czy kryminalistyce. Palinolodzy wraz z innymi specjalistami brali udział w badaniach autentyczności Całunu Turyńskiego, a palinologiczne badanie skamieniałych odchodów nietoperzy sprzed około 2 tys. lat pozwoliło poznać menu tych roślinożernych latających ssaków w tak odległych czasach. Analiza pyłkowa wykorzystywana była także w badaniach roślin pokarmowych reniferów na północy Norwegii czy różnych ras owiec w Szkocji.

Skąd obecność pyłku w miodzie?

Jest kilka powodów zaprószenia miodów pyłkiem. Pierwszy, główny powód, związany jest z budową kwiatów, z których pszczoły zbierają nektar. Gdy pylniki znajdują się dostatecznie blisko nektarników, sypki pyłek łatwo dostaje się do nektaru. Sprzyjają temu również podmuchy wiatru i odwiedzanie kwiatów przez owady, które strącają pyłek do nektaru. Nektar zaprószony pyłkiem pobierany jest przez robotnice pszczoły miodnej do wola i przenoszony do ula. Jednak zawartość pyłku w nektarze w momencie pobierania go z kwiatu przez pszczołę różni się od jego zawartości w nektarze oddawanym do komórek plastra. Spowodowane jest to budową układu pokarmowego pszczół. Pomiędzy wolem, a przedżołądkiem znajduje się fałd pierścieniowy tworzony przez mięśnie wentyla przedżołądka, który działa jako regulator zawartości pyłku w miodzie przez swą zdolność wychwytywania ziaren pyłku z wola, bez naruszenia jego płynnej zawartości i przekazywania ich do dalszego odcinka układu pokarmowego. Zatem, im większa jest odległość między źródłem nektaru a ulem, a więc im dłużej nektar pozostaje w wolu tym miody są uboższe w pyłek.

Stan prawny

Polska Norma na miód pszczeli przestała oficjalnie obowiązywać w momencie wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3. października 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu. Dokument ten jednak nie precyzuje tematyki związanej z procentowym udziałem pyłku w miodach odmianowych, dlatego Polska Norma - Miód pszczeli (PN - 88/A - 77626) wydaje się wciąż obowiązująca zwłaszcza w części dotyczścej analizy pyłkowej miodu. Opisano tam dość szczegółowo metodykę przygotowywania preparatów mikroskopowych i przeprowadzania jakościowej analizy pyłkowej miodów. W niedalekiej przyszłości przewidziana jest nowelizacja Polskiej Normy na miód pszczeli.
Wyniki analizy ocenia się w oparciu o przepisy regulujące procentowy udział pyłku przewodniego w nektarowych miodach odmianowych zawarte w Polskiej Normie na miód pszczeli PN-88/A-77626.

­
Odmiana miodu Minimalny procentowy udział pyłku przewodniego
rzepakowy - Brassica napus
45
akacjowy (robiniowy)­ - Robinia pseudacacia
30
lipowy - Tilia sp.
20
gryczany - Fagopyrum   esculentum
45
wrzosowy - Calluna vulgaris
45
wielokwiatowy
bez pyłku przewodniego

Tak więc za miód odmianowy można uznać tylko taki, w którym procent pyłku przewodniego jest równy lub przekracza minimalny procentowy udział pyłku dla danego miodu odmianowego określony w Polskiej Normie na miód pszczeli.

Rozpoznawanie miodów z importu

Każdy miód zawiera swoiste świadectwo swego botanicznego i geograficznego pochodzenia w postaci zawieszonych w nim setek tysięcy ziaren pyłku roślin z nektaru których powstał miód. Rozpoznawanie miodów pochodzących z innych stref klimatycznych jest stosunkowo łatwe, ponieważ w obrazie pyłkowym występują zwykle ziarna pyłku roślin w naszym klimacie niespotykane lub występujące w znacznie wyższych procentach. I tak na przykład miody północnoamerykańskie zawierają zwykle wysoki procent pyłku Medicago, Melilotus, Trifolium repens, a towarzyszy im często pyłek Phlox, Chenopodiaceae, Impatiens; ponadto miody te zawierają często znaczne ilości drożdżaków. Miody pochodzące z południowych stanów USA charakteryzują się pyłkiem Nyssa, Ilex, Prosopis i Citrus w różnych proporcjach. Największymi eksporterami miodu w Ameryce Południowej i czołowymi w świecie są Chile i Argentyna. W miodach z tych krajów występuje często wysoki udział pyłków komonicy (Lotus) i roślin należących do rodziny mimozowatych (Mimosaceae). Pyłkami charakterystycznymi dla miodów z tego regionu jest spotykany w niższym procencie pyłek Tribulus i pyłek rośliny należącej do Asteraceae o średnicy ziaren ponad 60 µm. Spotykany jest również pyłek Lomatia dentata (Proteaceae) i Eucryphia cordifolia, rośliny występującej w górach na terytorium Chile. W Polsce pozyskiwane są odmianowe miody nektarowe z lipy (Tilia), robinii (Robinia), rzepaku (Brassica), gryki (Fagopyrum) i wrzosu (Calluna), a kierując się na południe Europy spotykamy miody słonecznikowe (Helianthus), z kasztana jadalnego (Castanea sativa), eukaliptusa (Eucalyptus), niezapominajki (Myosotis) - rejon alpejski, lawendy (Lavandula) itd. Chyba najdalej, ze wszystkich krajów, w kierunku pozyskiwania miodów odmianowych posunęły się Włochy bo obecnie produkuje się tam około 40 ich odmian. Niektóre gatunki roślin występujące na bardzo ograniczonym terenie pozwalają na bardzo precyzyjne określenie geograficznego pochodzenia miodu. Taką rośliną wskaźnikową jest np. gązewnik (Loranthus europeus), półpasożyt dębów podobny do jemioły pospolitej (Viscum album), występujący tylko w dolinie Dunaju.


« Poprzednia | Następna »

Chcesz się skontaktować?

Adres:

Dr Dariusz Teper
Instytut Ogrodnictwa
Zakład Pszczelnictwa w Puławach
ul. Kazmierska 2
24-100 Puławy
email: dariusz.teper@inhort.pl
tel.: 81 887 95 14
kom.: 609 346 439







« Poprzednia | Początek »